Yazan: Mehmet Uğur Gürkaynak, Milling ad Grain
Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı (USDA), buğday ve iri taneli tahılların küresel ve yerel görünümüne ışık tutan ve merakla beklenen 2024/25 pazarlama yılı raporunu yayınladı. Rapor, önümüzdeki aylarda tarım piyasalarını etkileyecek arz, talep, ticaret ve fiyatlandırma dinamiklerinin ayrıntılı bir analizini sunuyor. Temel çıkarımlar arasında ABD buğday arzında hafif artışlar, istikrarlı ihracat ve iri taneli tahıl üretimi ve ticaretindeki küresel değişimler yer alıyor.
USDA, buğday için sezon ortalaması çiftlik fiyatını kile başına 0,10 dolar düşürerek 5,60 dolar olarak revize etti. Bu, rapor edilen fiyatlar ve vadeli işlem piyasası eğilimleri dahil olmak üzere mevcut piyasa koşullarını yansıtmaktadır. Fiyattaki hafif düşüş alıcılar için bir miktar rahatlama sağlarken, daha dar marjlarda seyreden üreticiler üzerindeki baskının altını çiziyor.
USDA, dünya genelinde buğday arzının önceki tahminlere göre 0,7 milyon ton artışla 1.061,0 milyon tona yükseleceğini öngörüyor. Bu artış, üretimin 2,0 milyon ton artışla 18,0 milyon tona ulaşarak ülke tarihindeki üçüncü en büyük hasada ulaştığı Kazakistan’daki rekor hasada bağlanıyor. Ancak Arjantin, Brezilya, Rusya ve AB gibi önemli üreticilerdeki düşüşler bu kazancı kısmen dengeledi.
Dünya genelinde tüketimin, özellikle Kazakistan’daki yüksek yem kullanımının etkisiyle 803,4 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Ancak, küresel ticaretin 1,2 milyon ton azalarak 214,7 milyon tona düşeceği tahmin ediliyor. Türkiye ve Kazakistan’dan yapılan ihracatın azalması, değişen pazar dinamiklerini ve rekabetçi baskıları yansıtarak bu daralmaya katkıda bulunuyor.
Küresel buğday nihai stoklarının geçen ayki öngörüye göre 0,1 milyon ton azalarak 257,6 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Arjantin, Çin ve Brezilya’nın stoklarındaki azalma, Kazakistan ve Türkiye’deki artışlarla kısmen dengeleniyor. USDA’nın analizi, önümüzdeki yıl küresel buğday piyasalarını şekillendirecek olan hassas arz ve talep dengesini vurguluyor.
ABD’li üreticiler için mısır fiyatları değişmeyerek kile başına 4,10 dolarda kaldı ve bu da iç piyasadaki istikrarı yansıtıyor. Ancak üretimdeki azalma, talebin artması veya dış faktörlerin tedarik zincirlerini bozması halinde yukarı yönlü baskı yaratabilir.
Küresel olarak, 2024/25 dönemi için iri taneli tahıl üretiminin 1.500 milyar ton olacağı tahmin ediliyor. Yabancı mısır üretiminin Uganda, Malavi, Belarus, Mozambik, Kenya ve Kamerun’da önemli artışlarla yükseleceği öngörülmektedir. Ancak bu artışlar Meksika, Türkiye ve AB’deki üretim düşüşleriyle dengeleniyor. Özellikle Meksika’nın üretim tahmini, kışlık mısır ekimine ilişkin düşük beklentiler nedeniyle düşürüldü.
Arpa üretimi de Rusya’daki önemli düşüşün Kazakistan’daki artışla kısmen dengelenmesiyle baskı altında. Bu değişimler, hava koşulları, jeopolitik faktörler ve ekonomik koşullardan etkilenen küresel iri taneli tahıl piyasalarında süregelen dalgalanmayı vurgulamaktadır.
Brezilya ve Güney Afrika’dan yapılan mısır ihracatının azalmasıyla küresel iri taneli tahıl ticaretinin düşmesi bekleniyor. Ancak Burma ve Uganda’nın, ticaret akışlarındaki bölgesel değişimleri yansıtacak şekilde ihracat hacimlerini artıracağı tahmin edilmektedir. İthalat tarafında ise Çin ve Malavi’nin alımlarını azaltması beklenirken, Meksika, Vietnam, Türkiye ve Peru’nun ithalatlarını artırması öngörülüyor.
Küresel iri taneli tahıllar için nihai stokların azalacağı, Çin’deki önemli düşüşler nedeniyle yabancı mısır stoklarının düşeceği tahmin edilmektedir. Meksika, Uganda ve Kanada’daki artışlar bu düşüşü kısmen telafi ederek küresel mısır stoklarının önceki tahminlere göre 2,4 milyon ton azalarak 304,1 milyon tonda kalmasına neden oldu.
USDA’nın raporu, buğday ve iri taneli tahıl piyasalarını şekillendiren karmaşık dinamikler hakkında kritik bilgiler sunuyor. ABD’de buğday arzındaki hafif artışlar ve istikrarlı mısır kullanımı, nispeten istikrarlı bir iç görünümü yansıtıyor. Ancak küresel olarak değişen üretim modelleri, ticaretteki aksaklıklar ve stokların azalması daha belirsiz bir ortama işaret ediyor.
