Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), sınır ötesi hayvan hastalıklarıyla (TAD) mücadeleye yönelik yeni bir küresel yaklaşım için bir plan sundu; 110 ülke, önerilen Sınır Ötesi Hayvan Hastalıkları Küresel Ortaklık Programı’na (GPP-TAD) katılma niyetini açıkladı.
FAO sınır ötesi hayvan hastalıkları programı, hükümetleri, özel sektörü, üreticileri, vakıfları, çiftçi örgütlerini ve finans kurumlarını bir araya getiren Ulusal Ortaklık Platformları aracılığıyla öncelikli hastalıkların önlenmesi ve kontrolünün güçlendirildiği, ülke odaklı ve ülke liderliğinde yürütülen bir girişimdir.
Bakanların ve hükümet temsilcilerinin katıldığı üst düzey bir etkinlikte konuşan FAO Genel Direktörü QU Dongyu, “Küresel hayvan sağlığının bir sonraki bölümünün krizlerle değil, işbirliği, sorumluluk ve ortak başarı ile şekillenmesini sağlamalıyız” dedi.
Artan tehdit
Qu, yüksek patojenik kuş gribi, şap hastalığı, Afrika domuz vebası ve Yeni Dünya vidalı sineği vakalarının, TAD’lerin “her zamankinden daha hızlı, daha uzağa yayıldığını ve ekonomiler ile geçim kaynakları üzerinde daha büyük bir etki yarattığını” gösterdiğini ekledi.
Genel Direktör, hayvan hastalıklarının önlenmesinin hiçbir önlem almamaktan çok daha az maliyetli olduğunu vurguladı. FAO’nun etki değerlendirmesi, ayak ve ağız hastalığının SAT1 serotipinin son dönemde Asya’ya girmesinin yıllık 2 milyar ABD doları tutarında zarara yol açabileceğini ortaya koydu.
Yeni finansman modeli
Daha önceki çabalar, esas olarak bağışçılar tarafından finanse edilen projelere dayanıyordu. GPP-TAD, tüm katılımcı ülkelerin kapasitelerine göre katkı sağlayacağı, kalkınma ortakları, uluslararası finans kurumları ve özel sektörden gelen gönüllü katkılarla desteklenen, çeşitlendirilmiş ve dayanışmaya dayalı bir finansman modeli getiriyor.
Temmuz 2025’te düzenlenen 44. FAO Konferansı Oturumu’nda, Üyeler, TAD’lerin yayılmasını önlemenin, tespit etmenin ve buna müdahale etmenin kritik önemini kabul ettiler.
Program yapısı
GPP-TAD programı beş alanda faaliyet gösterecektir: önleme ve aşamalı hastalık kontrolü; dijital gözetim ve erken uyarı; hazırlık ve önleyici tedbirler; koordineli acil durum müdahalesi; mevzuat, ortaklıklar ve finansman modelleri.
Bir Yönlendirme Komitesi, kilit ortaklardan oluşan bir teknik danışma grubu ile birlikte stratejik rehberlik sağlayacaktır.
