CNBC-E Türk’te yayınlanan, Naz Özdeğirmenci’nin sunduğu E-Hayat programına konuk olan Beşler Grup Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Mesut Çakmak un ve gıda sektörüyle ilgili soruları yanıtladı. 2024 yılının un sektörü açısından genel değerlendirmesiyle başlayan programda, Çakmak, 2023 yılında Türkiye’nin çok verimli bir hasat sezonu geçirdiğini ve 20-22 milyon ton civarında hububat toplandığını belirtti. 2024 yılı içinse TÜİK verilerine göre 20 milyon ton üretim beklentisi olduğunu, ancak tahminlerinin biraz daha düşük kaldığını ifade etti.
Buğday fiyatları ve çiftçilerin durumu
Programda, buğday taban alım fiyatlarının çiftçileri tatmin etmediği yönündeki soruya yanıt veren Çakmak, devletin çeşitli destek politikaları uyguladığını belirtti. 2023’teki 1.000 TL’lik desteklerin 2024’te 1.750 TL’ye yükseldiğini, buna ek olarak mazot ve gübre destekleri gibi teşviklerin de verildiğini dile getirdi.
Un fiyatlarındaki artış ve ekmek fiyatlarına etkisi
Çakmak, un fiyatlarının son bir ayda %30 artarak 630 TL’den 800 TL’ye kadar yükseldiğini doğruladı. Konuyla ilgili şu ifadelerde bulundu: “Doğrudur 630 – 650 TL’ den 700 – 750 TL’ye kadar var. Ancak nasıl bir ekmeklik un? 800 – 900 TL’ ye de un var ama hangi un. Baklavalık, pidelik, yufkalık gibi… Bunun iki tür satış şekli var. Bir fabrikada peşin satmak, diğeri kapı teslimi yani fırın teslimi satmak bir de vadeli satmak var. Türkiye’de bugün enflasyonun 50 – 60’ larda gezdiği yerde, bankaların faizlerini 45 – 50 olduğu yerde şimdi uncu bunu fonlamak için ne yapsın? Üzerine ister istemez aylık bir bedeli var.”
Çakmak ayrıca, un fiyatlarındaki artışın ekmek maliyetine direkt etkisi olmadığını, ekmek maliyetinde unun payının %28-30 olduğunu vurguladı. Geri kalan maliyet kalemlerinin elektrik, su, doğalgaz, işçilik gibi giderlerden oluştuğunu belirtti. Ekmek fiyatlarındaki artışın tümünü un fiyatlarına bağlamanın doğru olmadığını ifade etti.
Buğday ithalat yasağı ve ihracat üzerindeki etkileri
21 Haziran – 15 Ekim 2024 tarihleri arasında buğday ithalatı yasağı ile ilgili bir soruyu da yanıtlayan Çakmak, şu yorumda bulundu: “Devletin aldığı karara saygı gösterdik ve o zaman hasat da yeni geliyordu. Devletimizin elinde yeterince bir stok vardı. Herkes elini taşın altına koydu ve yeterince stok yapamadık. Ülkedeki koşullar belli. Yani faizlerin % 40 – 50 olduğu yerde stok yapmak içindi. Ama üretim yapmadan da durmamız mümkün değil. 21 Haziran – 15 Ekim olayında da ihracatımız biraz düşüş gösterdi açıkçası. Sektörümüz belki hazırlıksız yakalandı ancak tabii bu kapanmayacak bir şey değil. Önümüzdeki dönemde inşallah farklı kararlar alınır. Hatta geçen hafta 2 gün önce Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürümüz Antalya’ daki konferanstaydı. %85’ ini yurt içinden kullanmak üzere, %15’ ini yurt dışından ithal etme izni verildi yıl sonuna kadar. İhracatımızın daha çok düşmemesi lazım. Çünkü ihracat demek makinelerin çarkının dönmesi demek. 11 yıldır dünya birincisi olan sektörümüz maalesef böyle devam ederse ivme kaybetmeye başladı. Son 9 aylık verilerde biraz düşüş var.”
Makarna sektörü ve yeni pazarlar
Çakmak, makarna sektörünün Türkiye’de çok canlı olduğunu belirterek, Beşler Grup olarak ABD, Japonya, Çin gibi farklı ülkelere ihracat yaptıklarını söyledi. Türkiye’nin makarna ihracatında dünyada ikinci sırada olduğunu, ancak Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye kota uyguladığını ve bu nedenle İtalya’nın Türkiye’den daha yüksek fiyatlarla ihracat yaptığını açıkladı.
Çakmak konuyla ilgili olarak: “Makarna sektörü çünkü bizim ülkemizde maşallah çok iyi. Bugün baktığımızda dünyada makarna birincisi olan bir İtalya ve ikinci olan da Türkiye var. Açık ara öndeyiz. Makarna sektöründe de faaliyet gösteriyorum. Sektörü çok canlı. Gerek Afrika’ya gerek Orta Doğu’ya gerek Avrupa’ya ihracat yapıyoruz. Mesela Beşler Makarna’ nın en büyük pazarı Amerika. Amerika’da şirketimiz var. Oradaki marketlerin birçoğuna mal yapıyor. Butik ürün yapıyoruz ama düzgün bir mal yapıyoruz. Amerikalılar, Japonlar, Çinliler… Her biri farklı makarna istiyor. Makarnada takriben 90 ülkeye, unda da 40 ülke civarında ihracat yapıyoruz. Bunun yanında bir de yem fabrikamız var. Türkiye’nin en büyük ihracatçısı konumunda.” ifadelerini kullandı.
Beşler Grup olarak geçen sene 185 milyon USD civarında bir ihracat rakamı yakaladıklarını dile getiren Çakmak, 2024 yılı için ise 225 milyon USD’ yi hedeflediklerini söyledi.
