Yazar: Martina Bellasio, Doktora Derecesi, Ürün Müdürü, Romer Labs, Avusturya
Ham madde üreticileri ve tüccarları ve yem endüstrisindeki diğer kişilerin, mikotoksin kontaminasyonunu ölçmek ve bununla birlikte gelen riski değerlendirmek için kullanabileceği çok çeşitli seçenekler ve çözümler mevcut. Peki, ihtiyaçlarına en uygun yöntemleri nasıl belirliyorlar?
Etkili bir mikotoksin tespit programına ulaşmaları için, yem üreticilerinin, ihtiyaçlarına en iyi karşılayan araçları bir arada göz önünde bulundurmaları gerekir.
yıllardır, ürün numunesi alıp numuneyi bir analitik servis sağlayıcısına göndermek, mikotoksin varlığını belirlemek için ana yöntemdi, hatta bazı durumlarda tek yöntemdi. Yerinde yapılan testler, daha az maliyetle ve daha kolay bir kullanım ile yaygın bir şekilde erişilebilir hale gelerek, bu geleneğe bozdu. Testlerin yapılış miktarı ve sıklığı, işletmenin uygun zamanda sonucu belirleyen ihtiyaçları ve güven belgeli sonuçlara duyulan gereksinimin düzeyi, göz önünde bulundurulacak kriterler arasındadır. Test kararlarını etkileyen bu unsurlar ve diğer unsurlar, aşağıda listelenmiştir.
Yerinde yapılan testler ve analitik hizmet
Doğru test çözümünü bulmadaki ilk adım, testi yerinde (örn. tarlada ya da depolama veya üretim tesisinde) kendinizin mi yapacağınıza yoksa ürün numunelerini bir analitik servis laboratuvarına mı göndereceğinize karar vermektir. Bu karar, temel olarak üç etmene bağlıdır:
1: Tüm süreçte gereken test–
Sık sık yapılan testler (yüksek girdi-çıktı) için, maliyeti genel olarak analitik servis laboratuvarında yapılan testlere göre daha düşük olduğu için yerinde testler gerçekleştirmek yapmak daha faydalı olacaktır. Yalnızca ara sıra test yapıyorsanız ya da düşük girdi-çıktınız var ise, ürün numunelerini bir laboratuvara göndermek daha kullanışlı olabilir.
2: Uygun zamanda sonuç – Yerinde yapılan testler, kullanılan teknolojiye bağlı olarak birkaç dakikadan bir saate kadar bir süre içerisinde sonuçları verir. Bu da bu testleri, kısa zamanda alınacak kararlar için, örneğin bir kamyon teslimatını kabul edip etmeme konusuna karar verme kararında, kullanışlı bir araç haline getirir. Harici analitik servis sonuçlarının çıkması ise, birkaç gün ila bir hafta arasında bir zaman alabilir.
3: Hassaslık – Yerinde yapılan testler, her test için bir analitin konsentrasyonunu hızlı bir şekilde değerlendiren bir tarama aracı olarak sınıflandırılabilir. Analitik bir servis laboratuvarında mevcut olan referans yöntemler, çok daha sağlıklıdır ve daha çok sayıda analit için daha düşük toksin düzeylerinde incelemeyi mümkün kılarlar.
Hızlı testler
Şerit testleri (LFD"ler yani yan akımlı cihazlar) ve ELISA (enzime bağlı immünosorbent deneyi) testleri, yerinde yapılan testler arasında en yaygın iki yöntemdir. Şerit testleri, sonuçları mümkün olduğunca çabuk göstermek üzere tasarlanırken, aynı zamanda ikiden fazla numuneyi işleme alamazlar. Bu nedenle, bu testler sıklıkla tarımsal hammaddelerin tedarik zincirindeki alım noktalarında kullanılır. ELISA kitleri ise, eş zamanlı olarak 44"e kadar numune inceleyebilirler. Genel olarak, altı ya da daha fazla sayıda numune incelenecekse, toplam inceleme süresini ve numune başına maliyeti azaltacakları için bu kitleri kullanmak daha iyi bir seçenek olabilir.
Analitik servis testleri
Analitik servis laboratuvarlarının, kendilerine ait çeşitli hizmetleri ve teknolojileri vardır ve müşteriler bu hizmet ve teknolojiler arasından seçim yapabilir. Klasik ELISA yöntemine ek olarak, HPLC (yüksek performanslı sıvı kromatografisi) ve LC-MS/MS (sıvı kromatografisi-tandem kütle spektrometresi) gibi referans yöntemleri de müşterilere sunulur.
Bu üç yöntem arasında önemli farklılıklar mevcuttur. Karşılaştırıldıklarında, HPLC ve LC-MS/MS son derece hassastır ve birden fazla analiti hedef alabilirler; LC-MS/MS ayrıca eş zamanlı olarak çok daha fazla sayıda toksini inceleyebilir. Buna bağlı olarak, HPLC ve LC-MS/MS yöntemlerinin maliyetleri daha yüksektir.
Ham maddeler ve bitmiş yem
Mikotoksin riskini yönetmeyi isteyen üreticilerin bitmiş bir yem üretim hattının girişinin sürekli olarak izlemesi gerekir. Günümüzde, yem üretiminde kullanılan ham maddelerin taranması için hızlı testler uygulamak, yaygın bir yöntemdir. Hızlı test yöntemleri çoğu tarımsal ürün için kullanılır. Tedarik zincirine girmeden önce mikotoksin ile kontamine olmuş malzemelerin bulunması, daha sonra yaşanacak daha maliyetli sorunların önüne geçilmesine yardımcı olabilir.
sayıda farklı malzemeden oluşan bitmiş yem, test açışından daha yüksek derecede karmaşıklık gösterir. İzlenmesi gereken yemin miktarına bağlı olarak, üreticiler hızlı testler uygulayabilir veya ürün numunelerini analitik servis laboratuvarlarına gönderebilirler. Daha az sayıda yem üreten üreticiler ve yemlerinin bileşimini sık sık değiştirmek zorunda kalan üreticiler için, sonuçlara daha rahat bir şekilde ulaşmak amacıyla analitik bir servis kullanılabilir.
Yem formülünü sıklıkla değiştirmek durumunda kalmayan, daha çok sayıda yem üreten üreticiler için, hızlı testlerde özel bir kural oluşturmak mümkündür. Bitmiş yemi hızlı testler ile güvenli bir şekilde incelemek için, üreticiye özel yem formülüne göre tasarlanan bir doğrulama (özelleştirilmiş kural) işlemi yürütülmesi önerilir. Bu noktada, yem bileşiminin, piyasa fiyatına, sezona ve kullanıma göre genellikle farklılık gösterdiğinin de unutulmaması önem arz eder.
Sonuç
Mikotoksinler için hızlı testlerin giderek daha da yaygın bir hale gelmesi, değirmenciler ve çiftçiler için daha fazla seçenek yaratıyor. Yerinde yapılan test yöntemleri, hız, maliyet ve kullanım kolaylığı gibi çeşitli avantajlar sağlıyor. Analitik bir servis laboratuvarının sağlayabileceği referans yöntemler, kontaminasyonun derecesiyle ilgili daha kapsamlı bir resim ortaya koyarak, yüksek maliyetli de olsa, daha fazla sayıda analit için daha doğru sonuçlar sunacaktır.
Hızlı testler, daha az karmaşık tarım ürünleri için iyi bir seçenektir. Analitik bir hizmet ya da hızlı yöntemler (dikkatlice doğrulanmaları koşuluyla) bitmiş yemler için kullanılabilir. Etkili bir mikotoksin tespit programına ulaşmaları için, yem üreticilerinin, ihtiyaçlarına en iyi karşılayan araçları bir arada göz önünde bulundurmaları gerekir.
Aynı zamanda, sayısı her gün artan seçeneklerin dikkatlerini şu temel ilkeden uzaklaştırmasına izin vermemeliler: Ölçemediğin şeyi yönetemezsin.
