Yazan: Rebecca Sherratt, Üretim Editörü, Milling and Grain
Son birkaç aydır Çin ve soya fasulyesine yönelik artan gümrük vergileri hakkındaki tartışmalar ülke için daha da fazla sorun yaratmanın ötesine geçmedi. Çin şu anda bu sorunu çözmek ve maliyetten tasarruf etmek amacıyla özellikle domuz ve kümes hayvanları için kullanılan hayvan yemlerine yönelik protein miktarına sınırlandırmalar getirmeyi düşünüyor.
Ancak, tarım endüstrisinden çiftçiler ve üyeler bu seçenekten memnun değil ve bunun kolaylıkla daha sağlıksız ve protein eksikliği olan canlı hayvanlara yol açabileceğini dile getiriyor. Bu sorun kısa zaman içerisinde düzeltilmezse sıkıntılar artabilir.
Soya fasulyesi ikilemi
Çin'in normalde soya fasulyesinin büyük bir bölümünü ithal edeceği yüksek alım dönemine girdiğimiz şu günlerde ülke, soya fasulyesi gümrük vergilerinden özel olarak olumsuz etkileniyor.
Çin ve ABD arasındaki ticari savaş, Nisan ayından bu yana devam ediyor ve savaşın etkileri Çin ve ABD için büyük sorunlar oluşturmaya başlıyor. ABD, Çin'in adil olmayan ticari uygulamaları olarak nitelendirdiği ortam ile mücadele etmek için bu gümrük vergilerini benimsedi. Ancak, buna misilleme yapan Çin'in ABD'den ihraç edilen pamuk ve süt ürünleri gibi birçok ürüne yönelik ithalat vergilerini arttırmasıyla durum daha da kötüleşti.
Başkan Trump, bu gümrük vergilerinin Çin üzerinde oluşturacağı baskının Çin'i en sonunda fikri mülkiyet hırsızlığı gibi çeşitli sorunlara yönelik olarak ABD'den gelen ticari şikayetleri ele almaya zorlayacağını belirtti. Bu, ABD'nin gerçekleştirdiği ilk gümrük vergisi artışı değil. Trump aynı zamanda Meksika'dan ihraç edilen peynirin vergi maliyetlerini de arttırdı.
Çin'in soya unu fiyatları, Haziran ayının başından bu yana %20'lik inanılmaz bir fırlama yaşayarak ton başı 3.539 Yuan şeklinde ($511) rekor bir rakama ulaştı. Çin Mühendislik Akademisi ve Çin Yem Endüstrisi Birliğinden Li Defa, Çin'in yalnızca 2017 yılında 95 milyon tonluk dev miktarlarda soya fasulyesini yurtdışından ithal ettiği ve bunun 70 milyon tonunun hayvanlara yönelik soya fasulyesi yemine dönüştürüldüğü düşünüldüğünde ithalata kısıtlama getirilmesinin gerekmesinin şaşırtıcı olmadığını söylüyor.
Çin Sosyal Bilimler Akademisi'nden bir tarım araştırmacısı olan Hu Bingchuan, 'Soya fasulyesindeki fiyat artışları nedeniyle soya fasulyesinin yerini alan ürünler doğrudan bir seçenek oluşturacak.' şeklinde konuştu. Ancak, bunlar yaygın olarak kullanılırsa soya fasulyesinin yerini alan ürünlerin fiyatı da artabilir.
'Alıcılar soya fasulyesinin yerini alan daha maliyet etkin seçenekleri tercih ettikçe soya fasulyesi kullanımı azaltılabilir. Şu ana kadar küresel mahsul piyasası, alıcıların piyasası şeklinde seyretti. Son yıllarda tarım ürünlerinin fiyatı, uzun süreli yeterli tedarik ile dengeli seyretti.' şeklinde devam etti.
Asya, soya fasulyesi ithalatını özellikle Brezilya, Arjantin ve Hindistan olmak üzere başka ülkelerden sağlamaya yönelmiş olsa da bu tamamen etkili bir çözüm olmadı.
ABD üzerindeki etkiler
ABD Buğday Birliğinin 12 Kasım tarihinde Londra'da gerçekleştirilen Mahsul Kalitesi Seminerinde konuşma yapan ABD Buğday Ortakları (UWS) Bölgesel Başkan Yardımcısı Ian Flagg, bu ticari savaşın Amerika için oluşturduğu sorunları ayrıntılı olarak açıkladı.
'[Ticari savaş nedeniyle] yaşadığımız en önemli etkilerden biri, ABD'nin çok üretim yapıp çok miktarda ürün depolayacak ve piyasa koşulları olumlu olduğunda satış yapacak şekilde tasarlanmış olması. Ancak, şu anda çok düşük nakit fiyat getiren çok miktarda soya fasulyemiz bulunuyor. Çiftçi bunları ya zararına satacak ya da depolayacak. Bu sorunun ne zaman çözüleceği belli olmadığından ürünleri ne kadar süre depolayabilirsiniz ki? Karar vermek çok zor.' yorumunda bulundu.
ABD'den soya fasulyesi ihracatının artık önemli ölçüde çeşitlendirilmesi gerekiyor, ama bu da soruna çözüm getirmiyor.
Ian Flagg, ABD'de soya fasulyesine ayrılan alanın büyük bir kısmının 2019 yılının ilk aylarında bu sorunu düzeltmek amacıyla buğday ve mısıra çevrileceğini düşünüyor.
'Bu, lojistik bakımından büyük bir sorun oluşturuyor. Çin, soya fasulyesi ihracatının yüzde 50'sinden fazlasına karşılık geliyor. Bu nedenle, diğer ülkelere olan satışları arttırmamız gerek, ama Çin'in yerini almaya yetmez.' diye ekledi. 'Ticari anlaşmazlık devam ederse – etmemesi için herhangi bir neden görmüyorum – ABD'de soya fasulyesine ayrılan bazı alanlar 2019 yılında mısır ve buğdaya çevrilecek.'
Değerlendirilen çözüm
Çin Yem Endüstrisi Birliğinin bu sorun için değerlendirdiği olası bir çözüm, farklı büyüme aşamalarındaki domuz ve beyaz tüylü etlik tavuklara yönelik yemlerdeki ham protein ve fosfor miktarını sınırlandırmak oldu. Çin Yem Endüstrisi Birliğinin web sitesinde yayınlanan bir belgeye göre bu yöntem, 'yem için kullanılan ham maddelerin tüketimini ve hayvan yetiştirmeden kaynaklanan çevre kirliliğini azaltacak.'
Bu sorunun oluşmasından önce rehber ilkelerde yem içindeki minimum protein gereksinimleri nadiren belirtilirken maksimum seviyeler yazılmıyordu. Bu yeni çözümün Çin'in soya fasulyesi ithalatını 10 milyon ton kadar azaltacağı tahmin ediliyor. Bu rakam, ülke için bu kriz döneminde önemli bir tasarruf demek.
Teklif edilen rehber ilkeler çerçevesinde çiftçilerin 100 kg üzerindeki domuzlara yüzde 10-12,5 protein içeren yemler vermesi önerildi. Uzmanlar, çoğu çiftçinin domuzlarını yüzde 13-14 protein içeren yemler ile beslemesi nedeniyle bu rakamların bile çok düşük olduğunu ifade ediyor. Ancak, Li Defa, takviye edilen yapay aminoasitlerin çiftlik hayvanlarına eksik proteinden gelen enerjinin aynısını sağlayabileceğini söylüyor.
'Çin'in büyük yem üreticilerinden birinin adını vermek istemeyen yöneticisi, 'Yeni rehber ilkelerin benimsenmesi durumunda yemdeki soya unu miktarı azalacak ve protein düzeylerinde bir açık oluşacak.' diye konuştu.
Bazıları proteindeki düşüşün çiftçiler için sorun oluşturmayacağına inanıyor. Çin Ulusal Bitkisel Yağ Birliği Başkan Yardımcısı Chen Gang, soya fasulyesi ununun hayvan yemlerindeki birçok protein kaynağından biri olduğunu ve proteinin aynı zamanda kanola, pamuk tohumu küspesi, yer fıstığı ve ay çekirdeğinden de alınabileceğini söyledi.
Proteindeki azalmanın etkileri
Çin Yem Endüstrisi Birliği, yürürlüğe girmeden önce hükümetin onayını gerektirecek bu tartışmalı konu hakkında kamuoyu araştırması yaptı. Bu teklife yanıt olarak Pekin, soya fasulyesinin de dahil olduğu 34 milyar Dolar değerinde ürüne yüzde 25 gümrük vergisi koydu.
Bu değişikliklerin gerçekleşmesi durumunda domuz yemi ton başına yalnızca 30 Yuan ($4,30) olacak ve bu da katı vergiler altında olan şu anki maliyetine büyük bir düşüş getirecek.
Yem Endüstrisi Birliğinin resmi belgesi, Çin'in 'yem proteinleri için çok uzun süredir ithalata dayandığını ve bunun da yem endüstrisi ile hayvan yetiştiriciliğinin gelişimini engelleyen bir darboğaz oluşturduğunu' belirtti.
Uzmanlar, değişikliklerin kısa zaman içerisinde kabul edileceğine ve çoğu çiftçinin endüstri içerisinde daha fazla sorun yaşanmaması için bu değişikliklere saygı gösterme eğiliminde olduğuna inanıyor. Geleceğin neler getireceği belirsiz.
