Yazan: Mehmet Uğur GÜRKAYNAK, Milling and Grain

Azerbaycan Cumhuriyeti Büyük Kafkaslar ile Küçük Kafkaslar arasında kalmaktadır. Kuzey tarafında 480 km Gürcistan, 390 km Dağıstan Özerk Cumhuriyeti, güney tarafında 755 km İran İslam Cumhuriyeti, batıda 10 km Türkiye Cumhuriyeti (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti dahil) ve 1.010 km Ermenistan ile komşu olup doğusunda 715 km Hazar Denizi bulunmaktadır.
 

Arazi yapısının yüzde 50'si dağlıktır. Ülkenin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 655 metredir. Dağlık olan bölge Büyük ve Küçük Kafkas ve Talış Dağlarından oluşmaktadır. En büyük düzlük ise Kür-Aras ovasıdır.

Azerbaycan toplam 86.600 km2' lik toplam araziye sahiptir. Bu arazinin % 50' si tarıma elverişli alandan oluşmaktadır. Dünyanın en büyük gölü olan Hazar Denizi 400.000 km2 büyüklüğündedir ve en derin yeri 1.025 metredir.

Büyük Kafkas dağlarının kuzey tarafından gelen soğuk hava, Küçük Kafkas dağlarının güneyinden gelen sıcak tropik hava akımları ve Hazar Denizi ülkenin iklimini etkileyen başlıca unsurlardır.

Güney doğu kısmı nemli subtropikal iklime sahip olan ülkenin kışları ılık, yazları çok sıcak geçer. Yıllık yağış miktarı 1.200 - 1.400 mm' dir. Geriye kalan bölgelerde iklim kurak ve yarı kuraktır. Tarımsal çalışmaların çoğunlukta yapılan bölgeler Kür ve Aras nehirleri etrafındadır.

Temel Ekonomik Göstergeler

SSCB' nin dağılması sebebiyle oluşan ekonomik sıkıntılar sonrasında Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi ile dünyanın büyük petrol firmaları arasında Hazar Denizinin Azerbaycan'a ait bölümünde Azeri, Çırağ, Güneşli Yataklarının Birlikte İşlenmesi ve Paylaşılması ile ilgili 20 Eylül 1994 tarihinde 'Asrın Anlaşması' olarak adlandırılan anlaşma imzalanmıştır.

Bu döneme kadar yüzde 60 küçülme yaşayan Azerbaycan, sahip olduğu potansiyeller ile ilgili uzmanlaşma yoluna giden Azerbaycan zaman içerisinde söz konusu sıkıntıların üstesinden gelmeyi başarmıştır. Önemli petrol rezervlerine sahip olan ülke 2005 yılı itibariyle petrol gelirlerinden gerektiği şekilde faydalanmaya başladı.

Ülkenin ekonomisi son on yılda toparlanma sürecine girmiş olup, 2009 yılında % 9,3 artışla dünyada Gayri Safi Yurtiçi Hasıla' da en çok büyüyen ülke olmuştur. 2015 yılında ise % 1,1 oranında reel büyüme sağlamıştır. Ülke ekonomisi 2016 yılında % 3,8 oranında küçülmesine karşın ertesi yıl tekrar pozitife büyümeye geçerek % 0,07 oranında yükselme olmuş. 2019 yılında ise % 3,9 oranında büyüme öngörülmektedir.

2014' ün yarısına kadar yüksek petrol fiyatlarının olduğu dönemde hızlı bir büyüme sağlayan Azerbaycan, bu yıldan sonra yaşanan petrol fiyatlarındaki düşüşten oldukça etkilenmiştir. % 100' ü bulan devalüasyonlar sebebiyle kapsamlı bir reforma girmek durumunda kalmış, bankacılık, dış ticaret, gümrükler, vergi sistemi yeniden yapılandırılmıştır.


Azerbaycan ekonomisini büyük bir bölümünü ağır sanayi oluşturmaktadır. Bunun içerisinde en önemli sektörler alüminyum, demir ve çimentodur. Ancak gelirin çoğunun petrolden gelmesinden dolayı bu sektörler ihmal edilmiştir. 2014 yılında diğer sanayi alanlarına tekrar önem verilip yatırımlar yapılmıştır. Konut yapımları, hizmet sektörü, ulaşım, altyapı ve komünikasyon çalışmaları son yıllarda ağırlık kazanmıştır.

Dağıtım Kanalları

Ülkede yerleşik bir firma ile iş birliği yapıp çalışmak pazara giriş açısından kolaylık sağlamaktadır. Bu hem pazara girişi kolaylaştıracağı gibi araştırma, promosyon ve pazarlamaya daha az bütçe ayrılmasını sağlayacaktır.

Bağımsızlık sonrası kurulan özel firmalar ticarette daha etkin rol oynamaya başlamışlardır.

Tarım ve Gıda

Tarım ve Gıda sektörü ülke ekonomisinin petrolden sonra ikinci önemli sektörüdür. Toplam işgücünün % 37' si bu sektörde çalışmaktadır. Verimli topraklara sahip ülkenin güneyinde bir sezonda iki defa ürün almak mümkündür. Başlıca tarım ürünleri tütün, pamuk, çay, sebze, zeytin ve meyvedir. Tarım sektörü toplam Gayrisafi Yurtiçi Hasıla' nın % 6' sına denk gelse de istihdam açısından en önemli sektör konumundadır.

Azerbaycan' da tarım sektörünün tamamına yakını özel sektörün elindedir. SSCB zamanından kalan devlete ait olan çiftlikler kaldırılmış, yerine daha küçük ve özel şahıslara ait çiftlikler kurulmuştur. Bu çiftliklerin tarımsal üretim içindeki payı 1995 yılında % 60' ken, bugün itibariyle % 99' a ulaşmıştır.

Bu arada hububat üretimi 1995 civarındaki döneme göre ikiye katlanmış ve yıl bazında 2 milyon ton seviyelerine gelmiştir. Resmi istatistiklere göre, 2017 tarım sektörü için başarılı bir yıl oldu. Toplam tarımsal üretimde % 4,2, sığır yetiştiriciliğinde % 2,7 ve mahsul üretiminde % 6,1 artış kaydedilmiştir.

Bir önceki yıla göre, 2017 yılındaki artış şu şekilde gerçekleşiştir: Pamuk üretimi 2.4 kat, ayçiçeği üretimi yüzde 78.1, tütün yaprakları yüzde 45.4, şeker pancarı üretimi yüzde 22. Meyve üretiminde yüzde 8,2, patates üretiminde ise yüzde 1,3 artış yaşanmıştır.

Bununla birlikte yeşil çay yaprakları üretimi % 23.7, tahıl ürünleri üretimi % 5.2, kabak üretimi analiz döneminde % 5,7 azalmıştır.

Tarım sektörünün 2017 yılında Azerbaycan'daki acil sorunlarından biri, önceki dönemlerde olduğu gibi düşük verimlilik seviyesindedir. Örneğin, tahıl ürünlerinin (hektar başına 29.8 metrik) üretkenliği, 2016' ya göre (hektar başına 30.6 metrik) daha da düşmüş ve ortalama olarak gelişmiş ülkelerdekinden iki kat daha az olmuştur. Ayrıca, hektar başına mahsul verimi buna bağlı olarak çay tarımı için yüzde 20, şeker pancarı üretiminde yüzde 35 ve pamukta yüzde 10 civarında az oranda azalmıştır.

Resmi istatistiklere göre, hayvansal ürünlerin üretiminde artış yaşandı. Et üretiminde yüzde 2.2, süt ürünlerinde yüzde 0.7, yumurta üretiminde yüzde 6,7 ve koza üretiminde 3.5 kat artmıştır.

 

Yenar Profil

BUNLARI DA BEĞENEBİLİRSİN

Son Videolar

Yorum gönder

Elektonik posta adresiniz yayınlanmayacak. Doldurulması gereken alanlar (*) ile işaretlenmiştir.

Bültene üye ol

reklam

Uygulamayı yükle

QR Code

reklam